Sakarya Üniversitesi Yayınları’ndan İklim Adaletine Çocuk Hakları Perspektifi
Sakarya Üniversitesi Yayınları, iklim değişikliğinin çocuklar üzerindeki etkilerini ve çocuk merkezli çözüm yaklaşımlarını ele alan yeni bir akademik eseri literatüre kazandırdı. “Climate Justice for Children: Impacts of Climate Change and Solutions” başlıklı kitap, iklim krizini yalnızca çevresel bir sorun olarak değil; çocuk hakları, toplumsal eşitsizlikler ve kuşaklar arası adalet bağlamında kapsamlı biçimde inceliyor.
Doç. Dr. Mahnaz Gümrükçüoğlu Yiğit ve Doç. Dr. Handan Akyiğit editörlüğünde hazırlanan eser, çocukların iklim değişikliğinin sonuçlarından orantısız biçimde etkilenmesine odaklanıyor. Kitapta sağlık, eğitim, güvenli yaşam, katılım ve sürdürülebilir bir gelecek gibi temel çocuk hakları, iklim adaleti perspektifinden değerlendiriliyor.
İklim krizine çocuk hakları perspektifinden bakış
İklim değişikliğinin etkilerinin toplumun bütün kesimlerine eşit biçimde dağılmadığına dikkat çeken eser, krizin oluşumunda en az sorumluluğa sahip gruplardan biri olan çocukların karşı karşıya kaldığı riskleri çok yönlü biçimde ele alıyor. Çocukların fiziksel gelişim süreçleri, temel kaynaklara erişimde yetişkinlere bağımlı olmaları ve yetişkinlerin aldığı kararlardan doğrudan etkilenmeleri, onları iklim krizine karşı daha kırılgan hale getiriyor.
Kitapta sıcaklık artışları, aşırı hava olayları, hava kirliliği, su kıtlığı, hastalıklar ve gıda güvensizliği gibi sorunların çocukların sağlığı, güvenliği ve yaşam koşulları üzerindeki etkileri inceleniyor. Bununla birlikte iklim adaletinin çocuklar açısından yalnızca çevresel risklerin azaltılmasından ibaret olmadığı; yaşam, sağlık, eğitim, beslenme, güvenli barınma, oyun, bilgiye erişim ve karar alma süreçlerine katılım gibi temel hakların korunmasını da kapsadığı vurgulanıyor.
Sağlıktan hukuka, eğitimden kent planlamasına çok disiplinli yaklaşım
On altı bölümden oluşan eser, çocuk merkezli iklim adaletini disiplinler arası bir perspektifle ele alıyor. Sağlık, psikoloji, eğitim, hukuk, siyaset, kent çalışmaları, mühendislik ve çocuk edebiyatı gibi farklı alanlardan araştırmacıların katkılarıyla hazırlanan kitapta, iklim krizinin çocukların yaşamındaki etkilerinin yanı sıra mevcut eşitsizlikleri nasıl derinleştirdiği ve çocuk merkezli çözüm yollarının nasıl geliştirilebileceği tartışılıyor.
Eserde; çocukların iklim adaleti süreçlerine katılımı, ekofeminizm ve ekopedagoji, iklim kaynaklı hareketsizlik, doğa temelli çocukluğun kaybı, güvenli ve sürdürülebilir suya erişim, çocuk beslenmesi ve eko-kaygı gibi konuların yanı sıra uluslararası hukuk, Avrupa Birliği ve Türkiye’nin iklim politikaları, kurumsal sosyal sorumluluk, afet eğitimi, çocuk edebiyatı, iklim aktivizmi, katılımcı kent planlaması ve çocuk merkezli iklim uyum altyapıları da ele alınıyor.
Çocukları iklim adaletinin aktif özneleri olarak ele alıyor
Kitabın öne çıkan yaklaşımlarından biri, çocukları yalnızca iklim krizinin sonuçlarından korunması gereken kırılgan bir grup olarak değerlendirmemesi. Eser, çocukların bilgi üreten, kendi deneyimlerini ifade eden ve iklim politikalarına ilişkin karar süreçlerine katılma hakkına sahip bireyler olarak görülmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Bu doğrultuda uluslararası hukuk ve devletlerin yükümlülüklerinden eğitim ve iklim okuryazarlığına, psikolojik dayanıklılıktan sürdürülebilir yaşam alanlarına kadar uzanan farklı konular, çocukların hem bugünkü yaşam koşulları hem de gelecekte sahip olacakları haklar çerçevesinde değerlendiriliyor.
Akademisyenlerden politika yapıcılara geniş bir başvuru kaynağı
“Climate Justice for Children: Impacts of Climate Change and Solutions”, teorik tartışmaları, saha araştırmalarını ve çözüm odaklı yaklaşımları bir araya getirerek çocuk merkezli iklim adaleti literatürüne kapsamlı bir katkı sunuyor. Eserin; akademisyenlerin yanı sıra politika yapıcılar, eğitimciler, sivil toplum kuruluşları, iklim aktivistleri ve konuya ilgi duyan okuyucular için de önemli bir başvuru kaynağı olması hedefleniyor.
Çocukların haklarını, deneyimlerini ve karar alma süreçlerine katılımını merkeze alan kapsayıcı politikaların önemine dikkat çeken eser, iklim krizine yönelik çözüm arayışlarında çocukların sesinin ve katılımının güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Açık erişimli ve çevrimiçi olarak yayımlanan esere, Sakarya Üniversitesi Yayınları internet sayfası üzerinden erişilebiliyor.
