İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesinden TÜBİTAK 3005 Projesi

Sakarya Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih bölümü Arş. Gör. Büşranur Bekman Erkan’ın yürütücülüğünü üstlendiği “Osmanlı İstanbulu'nda Suriçi Mahallelerinin Tipolojilerini Oluşturmak: Mekansal ve İstatistiksel Veriye Dayalı Bir Analiz (1826-1876)” başlıklı çalışma, TÜBİTAK-3005 programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.

Sakarya Üniversitesi Osmanlı Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (OSAMER) bünyesindeki proje ofisinde 24 ay boyunca yürütülecek olan bu multidisipliner araştırma, üniversiteler arası bir akademik ağın gücünü arkasına alıyor. Danışmanlığını Prof. Dr. Fatih Bozkurt’un üstlendiği projenin araştırma ekibinde, Marmara Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Fatma Aladağ ve Dr. Elif Ceyhan’ın yanı sıra Sakarya Üniversitesi Tarih bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Burak Çıtır ve Arş. Gör. Dr. Hacer Kılıçaslan araştırmacı olarak görev alırken, 6 bursiyer de veri üretim ve analiz süreçlerine doğrudan katkı sağlayacak.

Dijital beşeri bilimler yöntemlerini Osmanlı şehir tarihçiliğinin merkezine yerleştiren proje, 1826-1876 yılları arasındaki elli yıllık kritik dönemde Suriçi mahallelerinin sosyo-mekânsal dokusunu veri temelli bir yaklaşımla çözümlemeyi hedeflemekte. Araştırma kapsamında şer’iyye sicilleri, 1844-45 ve 1856 nüfus sayımları ile 1874 emlâk tahrir defterleri gibi farklı nitelikteki devasa arşiv kaynakları, PostgreSQL tabanlı veri tabanlarında standartlaştırılarak SPSS ve R ortamlarında çok boyutlu istatistiksel analizlere tabi tutulacak. Bu süreçte mahalleler; demografi, yapı stoğu, topografya ve toplumsal etkileşim göstergeleri üzerinden ilk kez ampirik yöntemlerle sınıflandırılacak ve elde edilen mahalle kümeleri ArcGIS Pro üzerinden mekânsal olarak test edilecek.

Çalışmanın dikkat çekici çıktılarından biri olan “Dijital Osmanlı Mahalle Atlası (DİOMA)” için geliştirilecek ilk prototip, Osmanlı kent tarihine dair parçalı bilgileri web tabanlı ve etkileşimli bir araştırma altyapısında bir araya getirecek. 12. Kalkınma Planı’nın dijital mirasın korunması ve veri temelli şehir yönetimi hedefleriyle tam bir uyum içerisinde olan proje, yerel yönetimler ve kültürel miras kurumları için tarihî dokunun korunmasında nesnel bir karar destek aracı sunacak. Proje aynı zamanda, bünyesindeki bursiyerlerin dijital beşeri bilimler ve Osmanlı arşivleri konusundaki yetkinliğini artırarak Türkiye’nin akademik kapasitesine yeni nesil araştırmacılar kazandırmayı amaçlıyor.